Wat is keratine en wat doet keratine met je haar?

Wat is keratine precies?

Keratine is een vezelachtig eiwit dat je lichaam zelf aanmaakt. Het is stevig, taai en onoplosbaar in water. Daardoor is het de bouwstof van delen die veel te verduren krijgen: je haar, je nagels en de buitenste laag van je huid. Ook hoorns, veren en hoeven van dieren bestaan uit keratine.

Eiwit is de hoofdbestanddeel van haar: volgens een overzichtsartikel in Polymers (2023) is dat ongeveer 65 tot 95 procent van het haargewicht, en dat eiwit is vooral keratine. Het soort keratine in mensenhaar heet alfa-keratine: lange eiwitketens die als spiralen zijn gedraaid en in bundels tot steeds dikkere vezels zijn gebundeld. Die vezels geven je haar zijn stevigheid, veerkracht en vorm.

Wat maakt keratine zo sterk? Zwavelbruggen uitgelegd

Keratine is sterk doordat de eiwitketens op veel plekken aan elkaar vastzitten. Haarkeratine bevat veel van het aminozuur cysteïne, dat zwavel bevat. Twee cysteïnes in naburige ketens kunnen een stevige verbinding vormen: een zwavelbrug, ook wel disulfidebinding genoemd.

Zwavelbruggen zijn sterke, blijvende verbindingen. Ze bepalen grotendeels of je haar van nature steil, golvend of krullend is. Water en een föhn verbreken zwavelbruggen niet; daarvoor is een chemisch middel nodig. Een behandeling die zwavelbruggen verbreekt en opnieuw vormt, verandert de haarstructuur blijvend, en alleen nieuwe uitgroei heeft dan weer de oude vorm.

Waterstofbruggen zijn zwakke, tijdelijke verbindingen tussen de eiwitketens. Het verschil in sterkte is groot: volgens onderzoek in Biophysical Journal (2022) kost het openbreken van een waterstofbrug 12 tot 20 kilojoule per mol, tegen 120 tot 200 voor een zwavelbrug: ongeveer tien keer zoveel. Water verbreekt ze en bij het drogen vormen ze zich opnieuw. Daarom kun je nat haar glad föhnen, en daarom verliest geföhnd haar zijn vorm weer als het vochtig wordt of regent: de waterstofbruggen schuiven dan terug.

Een keratinebehandeling verbreekt de zwavelbruggen niet zoals een blijvende stijlbehandeling dat doet. Het effect is tijdelijk en zakt geleidelijk uit. Waarom kroeshaar hier extra gevoelig voor is, lees je bij keratine bij kroeshaar.

Hoe is een haar opgebouwd?

Een haar bestaat uit drie lagen: de schubbenlaag aan de buitenkant, de schors daaronder en soms een merg in het midden. Alle drie bestaan grotendeels uit keratine, maar elke laag heeft een eigen rol. De maten hieronder komen uit hetzelfde overzichtsartikel in Polymers (2023).

Gezond haar met een gesloten schubbenlaag weerkaatst licht gelijkmatig, en daarom glanst het. Haar met veel open plekken verstrooit het licht, ziet er dof uit en voelt droog aan.

Waarom raakt de keratine in je haar beschadigd?

Haar raakt beschadigd doordat bleken, hitte en wrijving de keratine en de schubbenlaag aantasten, niet doordat je haar simpelweg keratine kwijtraakt. Haar is geen levend weefsel meer zodra het uit je hoofdhuid is gegroeid, dus schade herstelt niet vanzelf. De belangrijkste oorzaken:

• bleken en kleuren: het oxiderende middel tast zwavelbruggen aan en haalt het beschermende vetlaagje van de schubben weg;
• hitte van föhn, stijltang en krultang, die de eiwitten kan verzwakken;
• wrijving, bijvoorbeeld door hard borstelen, handdoeken of je kussen, die schubjes laat afbreken;
• zon, zout water en chloor, die het haar uitdrogen en de buitenlaag aantasten;
• chemische behandelingen zoals een permanent, die zwavelbruggen verbreken en opnieuw vormen.

Beschadiging zie je vaak eerst in de punten, want die zijn het oudst. Beschadigd haar is poreus: het neemt vocht snel op en staat het snel weer af, en zwelt daarbij ongelijk op. Zo ontstaat pluis. Meer over de oorzaken lees je bij oorzaak van pluizig haar en droog haar.

Keratine in shampoo en maskers: werkt dat?

Keratine in shampoo en maskers werkt tijdelijk en alleen aan de buitenkant van je haar. Op het etiket staat het meestal als hydrolyzed keratin: keratine die in kleine stukjes is geknipt. Die deeltjes kunnen zich aan de buitenkant van je haar hechten en het tijdelijk gladder en zachter laten aanvoelen. Bij de volgende wasbeurten spoelt het grotendeels weer weg.

Producten met keratine kunnen prettig zijn voor de verzorging, maar ze doen iets anders dan een keratinebehandeling in de salon.

Hoe een keratinebehandeling werkt, welke stoffen erin zitten en hoe de stappen gaan, staat bij wat is een keratinebehandeling. Hoe keratine zich verhoudt tot een proteïnebehandeling of een hydraterend masker, lees je bij haarbehandelingen vergeleken.

Bijgewerkt op 23 september 2026